Gespreksvaardigheid is een van de belangrijkste kwaliteiten in een sollicitatie gesprek. Naarmate je beter in staat bent om een gesprek te voeren, in dialoog te gaan met degene die jou interviewt, zul je meer kans hebben om een positieve indruk achter te laten. Kortom het is de moeite waard om hier aandacht aan te geven. Daarbij moet je eerlijk kunnen zijn tegen jezelf en kritiek niet schuwen.

Het aardige is dat je het meestal dagelijks met je directe omgeving in gesprek bent. Het is niet zo heel moeilijk om uit je directe omgeving tips te krijgen om je gespreksvaardigheid te verbeteren. Beschouw feedback als een geschenk en niet als persoonlijke kritiek. Mocht de feedback kritisch zijn en naar jouw eigen idee onjuist, val dan niet de valkuil om het te persoonlijk te maken. Maak een onderscheid tussen vorm, inhoud en persoon! Probeer er je voordeel mee te doen, zeker als het niet herkent dan wel onjuist vindt. Het gaat namelijk niet om wat jij vindt, maar om wat die ander van jouw optreden vindt!! Jouw intenties kunnen goed zijn, maar als je dit niet weet over te brengen dan is het niet leuk om dat te vernemen. Het is echter wel zeer waardevol om het een volgende keer beter te kunnen doen.

Voor degenen die van definities houden: Gespreksvaardigheid is het vermogen om in gesprekken zodanig te handelen (structureren, optreden en interveniëren) dat het beoogde resultaat op effectieve wijze wordt bereikt.

Het is als je je er in verdiept best een complexe materie. De vraag is in welke mate deze verdieping nodig is om succesvol te zijn. Het draait niet om jouw kennis over gespreksvoering, maar om de mate waarin je in staat bent die kennis om te zetten in effectief gedrag! Hierbij een overzichtje dat een inzicht geeft in zaken die je, als het goed is ook al toepast, maar waar je met wat meer aandacht nog betere gespreksresultaten zou kunnen bereiken. Het lijstje beoogt geen volledigheid en dient meer als checklist voor bewustwording. 

Aandachtgevend gedrag, actieve luisterhouding

• geïnteresseerde lichaamshouding & gelaatsuitdrukking
• stimulerend oogcontact
• verbale & non-verbale aanmoedigingen
• korte, aandachtige stiltes
• de ander uit laten praten
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

 Vragen stellen:

• ter zake & duidelijk geformuleerd (voorbereiden!!)
• verwijzen naar één onderwerp tegelijk
• positief dan wel neutraal gesteld
• open vragen bij exploratie
• gesloten vragen wanneer je iets specifieks wilt weten
• juist gedoseerd, niet overdrijven

 Doorvragen

• bij voorkeur open gesteld
• aansluitend op wat de ander zojuist heeft gezegd
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

 Parafraseren van inhoud

• duidelijk en kernachtig
• bijvoorkeur positief of neutraal gesteld
• met de juiste intonatie (bevestigend of veronderstellend)
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

 Reflecteren van gevoel

• duidelijk en kernachtig
• in eigen woorden
• inhoudelijk juist
• juiste intensiteit
• positief of neutraal qua waardeoordelen
• verbale en non-verbale gevoelens in balans
• bevatten zo nodig de context
• juiste intonatie (bevestigend of veronderstellend)
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

Confronteren

• zoveel mogelijk voorkomen, dan wel om dialoog positief te bevorderen
• er moet vertrouwen zijn om de ruimte hiervoor te nemen en te krijgen
• op inhoud en nimmer op de persoon
• voorzichting met waardeoordelen
• juiste intonatie (veronderstellend)
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

 Samenvatten

• duidelijk en kernachtig
• in eigen woorden gegeven
• inhoudelijk correct en volledig
• toetsend gesteld
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd  

 Geven van informatie

• relevante gespreksonderwerpen inbrengen die jouw doel ondersteunen
• doelgericht, passend in context van gesprek
• duidelijk en concreet
• in begrijpelijke taal
• waar nodig & juist gedoseerd, bijvoorkeur in kleine hoeveelheden
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

 Hardop denken

• open en duidelijk
• de ander inzicht geven in jouw gedachtenvorming
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

 Vragen om feedback

• vertrouwens inschatting maken
• open of gesloten vragen
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

Geven van feedback

• voorzichtig mee zijn, moet passen
• positief, geen waardeoordelen
• uitnodigend gesteld, dialoog positief bevorderend
• weergave van het optreden van de ander
• concreet en in de hier-en-nu-situatie
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

 Structureren

• verzoeken om een gespreksagenda en deze vervolgens flexibel kunnen hanteren
• time management
• ordenen en mede (bij)sturen van het gesprek in de jouw passende richting
• waar nodig / passend / mogelijk & juist gedoseerd

Tot zover deel 1 van deze serie over het voeren van sollicitatiegesprekken.

Alexander Crépin